Project SMAL Zeist

Veelgestelde vragen

Scope

Wat is het doel van het SMAL initiatief?

We willen onafhankelijk, hoogfrequent en fijnmazig meten aan de leefomgeving, zoals aan luchtkwaliteit.

De meetgegevens willen we inzichtelijk maken voor bewoners en organisaties (gemeente/RIVM/ODRU).

Wat meten jullie?

De vaste meetstations meten:

  • Fijnstof PM2.5
  • Fijnstof PM10
  • Temperatuur
  • Relatieve luchtvochtigheid
  • Luchtdruk

Sommige stations meten aanvullend en experimenteel koolstofdioxide (CO2).

Waarom meten jullie geen stikstofdioxide (NO2)?

Wij meten dat nu nog niet, maar hebben wel onderzocht hoe we dat zouden kunnen gaan doen.

Helaas zijn goede NO2-sensoren vrij duur, hebben ze slechts een beperkte levensduur en moeten ze uitgebreid gekalibreerd worden.

Ook is er niet overal evenveel NO2 aanwezig dat tot directe overlast kan leiden.

Wel is het zo dat waar NO2 wordt geproduceerd, bijvoorbeeld door uitlaatgassen, er ook fijnstof wordt geproduceerd. Denk bijvoorbeeld aan slijtage van remmen, banden en het wegdek, en uitstoot van roet. Het meeste daarvan meten we toch al.

Daarom lag de focus eerst op fijnstofmetingen, om later op specifieke knelpunten eventueel NO2-metingen toe te voegen. Dat kan ook helpen om beter inzicht te krijgen in de bronnen van het fijnstof.

Er is daarnaast geëxperimenteerd met het meten van koolstofdioxide (CO2) om te onderzoeken of dat gas als een soort proxy voor NO2 kan dienen, omdat beide bijvoorbeeld worden uitgestoten door verbrandingsmotoren.

Gaan jullie ook meten aan geluidsdruk?

Dat zouden we heel leuk vinden. Het goed meten aan geluidsdruk is echter niet eenvoudig.

Zeker niet als je ook aan de toonhoogtes, het spectrum, van het geluid wilt meten.

De focus ligt eerst op het zo goed mogelijk meten aan luchtkwaliteit, maar geluid staat ook hoog op onze wensenlijst.

Er is ook een samenwerkingsproject geweest met de Hogeschool Utrecht om te meten aan vleermuisgeluiden. Het daarvoor ontwikkelde prototype-meetkastje kan interessante aanknopingspunten bieden voor het meten van andere audiofrequenties.

Hoeveel meetkastjes willen jullie gaan uitrollen?

Het project is begonnen met verschillende ontwikkelfasen. Historisch waren de uitgangspunten ongeveer:

  • POC (Proof-of-Concept): circa 3 meetkastjes;
  • Pilot (tot eind 2018): circa 12 meetkastjes;
  • Live: circa 40 meetkastjes, of meer als dat meer waardevolle informatie oplevert.

Het aantal kastjes is geen doel op zich, maar wordt bepaald door de beschikbare financiën, de beschikbare capaciteit om ze te bouwen, maar ook door de extra waarde van het inzicht dat ze opleveren.

Als blijkt dat meer kastjes, bijvoorbeeld op specifieke locaties, veel aanvullend nuttige informatie opleveren, dan willen we ze natuurlijk graag toevoegen als de beschikbare middelen dat toestaan.

Wat is dat nou eigenlijk, fijnstof?

Onder de term “fijnstof” worden kleine deeltjes gerekend die zo licht zijn dat ze in de atmosfeer rondzweven.

Die deeltjes hebben verschillende afmetingen, bestaan uit verschillende materialen en hebben verschillende herkomst. Sommige deeltjes komen van natuurlijke bronnen en andere zijn het gevolg van menselijk handelen.

Omdat de deeltjes zo klein zijn, kunnen ze makkelijk tot diep in onze longen doordringen en zo zelfs via onze bloedbaan in verschillende organen terechtkomen.

Techniek

Hoe vaak (frequent) wordt er gemeten?

De meetstations versturen iedere 2 minuten meetdata.

Hoe worden de metingen verstuurd?

Alle meetstations van SMAL Zeist versturen hun meetdata via LoRaWAN en de infrastructuur van The Things Network .

Bij ieder meetstation wordt een indoor LoRaWAN-gateway geleverd.

Waar kan ik het meetstation het beste ophangen?

We streven ernaar om de meetstations zo veel mogelijk uit de zon te houden, om te voorkomen dat de elektronica te warm wordt.

Veelal is een schaduwrijke plek, die tevens weinig invloed van stookwarmte uit de directe omgeving heeft, een prima plek.

Op de begane grond heeft een meethoogte van circa 1,5 meter boven de grond de voorkeur.

Planning

Wanneer kan ik jullie meetkastje in de winkel kopen?

Het project is een “permanent-Beta”-project, op basis van een burgerinitiatief.

We willen de meetkastjes graag continu blijven verbeteren en aanpassen met de sensoren en technieken die beschikbaar komen.

We streven ernaar om zoveel mogelijk dezelfde meetkastjes uit te rollen, maar het is niet de bedoeling om er een verkoopbaar product van te maken.

Deelnemen

Hoe kan ik deelnemen?

We zoeken deelnemers die een meetkastje willen adopteren en op een geschikte locatie willen plaatsen.

Daarnaast zijn mensen die het leuk vinden om mee te denken en mee te helpen met de techniek en de meetstations van harte welkom.

Kan ik ook deelnemen als ik niet in Zeist woon?

Ja, onze samenwerking en kennisdeling houdt niet op bij de gemeentegrenzen van Zeist.

Het netwerk en de meetkastjes zijn ook prima toepasbaar voor andere omgevingen.

De praktische mogelijkheden voor financiering en plaatsing kunnen natuurlijk per locatie en project verschillen.

Wat wordt er van mij als deelnemer verwacht?

  • Een geschikte stroomaansluiting: het meetstation heeft stroom nodig en moet veilig buiten kunnen worden aangesloten.
  • Een indoor LoRaWAN-gateway: alle meetstations van SMAL Zeist versturen hun meetdata via LoRaWAN en The Things Network. Bij het meetstation wordt een indoor LoRaWAN-gateway geleverd.
  • Onderhoud: we willen graag dat je het meetkastje regelmatig in de gaten houdt. Kijk af en toe of het nog metingen verstuurt.

Het meetstation, de gateway en de overige materialen blijven eigendom van de coöperatie en zijn in bruikleen bij de deelnemer.

Daardoor kunnen we hardware duurzaam opnieuw inzetten wanneer een deelnemer stopt of een meetlocatie vervalt.

Laat het ons weten als er zich bijzondere situaties in de buurt voordoen die de metingen kunnen beïnvloeden, zoals bijvoorbeeld bouwwerkzaamheden.

En verzoek de eventuele ongenode meetkast-bewoners (spinnetjes?) vriendelijk om een ander onderkomen te zoeken. ☺

Hoe lang duurt het voordat mijn meetkastje klaar is?

Oei.. dat is lastig te zeggen.

Het bouwen, testen en plaatsen van meetstations gebeurt voor een belangrijk deel door mensen die daar vrijwillig tijd in steken.

Dus als je wilt meehelpen om dingen te versnellen: graag!

Hoe/waar kan ik zien wat er gemeten wordt?

  • Website van SMAL Zeist: de meetgegevens zijn via de website inzichtelijk en de meetdata zal ook vanaf de website te downloaden zijn.
  • Sensor.Community : meetgegevens van allerlei meetinitiatieven worden daar samengebracht.
  • RIVM Samen Meten : op het Samen Meten-platform worden gegevens van verschillende burgermeetinitiatieven inzichtelijk gemaakt.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar zijn de metingen?

Er wordt gebruikgemaakt van relatief goedkope sensoren.

Die zijn lang niet zo betrouwbaar als professionele apparatuur.

De sensoren moeten gekalibreerd worden.

Om de betrouwbaarheid zo goed mogelijk te krijgen is binnen en rond het project kennis uitgewisseld met organisaties en andere meetinitiatieven, waaronder het RIVM, het KNMI en “Meet je Stad” uit Amersfoort.

Ook kunnen sommige parameters na plaatsing op afstand gekalibreerd worden.

Kan ik de meetgegevens gebruiken in een rechtszaak?

Nee. Wij zijn geen officieel gecertificeerd meetinstituut.

De metingen worden gedaan met goedkope sensoren en geven een redelijk beeld van de luchtkwaliteit en de trendmatige ontwikkeling.

Ook wordt goed inzichtelijk hoe dynamisch de luchtkwaliteit is en hoe deze zich verhoudt tot andere locaties.

De metingen kunnen ook gebruikt worden om te bepalen of het verstandig is om op een bepaalde locatie een professionele meting te laten uitvoeren.

Financiën

Hoe ziet jullie project er financieel uit?

Historisch is Project SMAL Zeist ondersteund door de gemeente Zeist en de Provincie Utrecht.

Bijdragen van maatschappelijk betrokken bedrijven zijn ook welkom.

Ook particulieren kunnen individueel of gezamenlijk, bijvoorbeeld samen met de buren, een bijdrage doen.

Wordt het meetkastje mijn eigendom als ik ga deelnemen?

Nee, het meetkastje en de overige beschikbaar gestelde materialen blijven eigendom van de coöperatie en zijn in bruikleen bij de deelnemer.

Als je stopt met deelnemen of gaat verhuizen, willen we de materialen graag terug zodat we ze opnieuw kunnen inzetten.

Zo kunnen we hardware duurzaam hergebruiken en de kwaliteit en spreiding van de meetpunten op peil houden.

Wat kost het mij als deelnemer?

Het project heeft ernaar gestreefd voldoende financiering te vinden om meetkastjes zonder kosten aan deelnemers beschikbaar te kunnen stellen.

Als dat niet mogelijk is, kan een bijdrage van deelnemers nodig zijn.

De meetkastjes gebruiken relatief weinig stroom en we proberen ze waar mogelijk nog zuiniger te laten werken.

Kan ik een vergoeding ontvangen als ik een gateway-antenne op mijn dak plaats?

Nee, er wordt geen vergoeding geboden voor het plaatsen van een antenne.

We zijn een burgerinitiatief en willen de beschikbare middelen zoveel mogelijk besteden aan de meetinfrastructuur en de ontwikkeling en het onderhoud van meetstations.

De meerwaarde van het meetnetwerk zit vooral in de inzichten die we met ons allen kunnen bieden in de luchtkwaliteit.

Organisatie

Hoe zijn jullie georganiseerd?

Om het project financieel en organisatorisch in goede banen te leiden hebben we een coöperatie opgericht met de naam “Coöperatief Meten Natuurlijk U.A.”

Dit was nodig om onder andere de financiële afhandeling met publieke partijen goed te kunnen regelen.

Deze constructie biedt tevens de mogelijkheid om ook andere burgerinitiatieven van een vliegende start te voorzien.

Privacy

Welke persoonsgegevens verwerken jullie?

Welke persoonsgegevens we verwerken, waarom we dat doen en hoe we daarmee omgaan staat in ons actuele privacybeleid.

Bekijk het privacybeleid .

Waarom hebben jullie persoonsgegevens nodig?

Bij deelname hebben we contactgegevens nodig om bijvoorbeeld afspraken te kunnen maken over het plaatsen, beheren en onderhouden van een meetstation.

Welke gegevens daarvoor nodig zijn en hoe we daarmee omgaan staat in het privacybeleid.